Ektropion Nedir?

Ektropion, göz kapağı kenarının göz yüzeyinden dışa doğru dönmesidir. Bu durumda konjunktiva (kapağın iç yüzeyi) açığa çıkar; gözyaşı punktumu (gözyaşı drenaj noktası) göz yüzeyinden uzaklaşır ve gözyaşı normal drenaj yoluna giremez. Sonuç olarak gözde sulanma (epifora), kuruluk ve tahriş birlikte yaşanır.

Ektropion en sık alt göz kapağında görülür. Üst kapak ektropionu nadirdir ve genellikle yüz felci veya sikatrisyel süreçlere bağlıdır.

Kornea Kuruması Riski

Ektropionda kapak göz yüzeyini yeterince örtmez ve gözyaşı filmi düzgün dağılmaz. Bu durum kornea yüzeyinde kuruluk ve tahriş oluşturur. Tedavi edilmediğinde:

• Kornea epitel hasarı (keratopati) gelişebilir
• Kronik kornea enflamasyonu oluşabilir
• Ağır vakalarda kornea ülseri riski bulunur
• Uzun süreli kornea hasarı görme azalmasına yol açabilir

Özellikle alt kapağın tamamen dışa döndüğü ileri vakalarda ve yüz felcisine bağlı ektropionda kornea korunması acil önem taşır.

Nedenleri ve Türleri

İnvolüsyonel (yaşa bağlı) ektropion

En sık görülen tiptir. Yaşlanmayla birlikte alt kapağı destekleyen yapılar (tarsal plak, kantal tendonlar ve kapak retraktörleri) gevşer. Kapak yeterli tonusu kaybeder ve yerçekimi etkisiyle dışa doğru döner.

Paralitik ektropion

Yüz siniri (fasiyal sinir, 7. kranial sinir) felcine bağlı olarak orbikülaris kasının fonksiyonunu kaybetmesi sonucu oluşur. Bell paralizisi bu durumun en sık nedenidir. Kapak aktif olarak kapatılamaz ve dışa döner. Kornea korunması burada özellikle kritik önem taşır.

Sikatrisyel (skar) ektropion

Kapağın dış yüzeyinde (cilt) oluşan skar dokusunun kapağı dışa doğru çekmesiyle meydana gelir. Nedenleri arasında yanık, travma, cilt hastalıkları, radyoterapi ve geçirilmiş cerrahi (özellikle önceki kapak ameliyatı) sayılabilir.

Mekanik ektropion

Kapak üzerindeki veya çevresindeki kitle (tümör, kist) ya da ödem gibi faktörlerin kapağı mekanik olarak dışa doğru itmesiyle oluşur. Altta yatan nedenin tedavisi ile ektropion düzelebilir.

Gözyaşı Akışı ve Ektropion

Normal gözyaşı drenajında gözyaşı, kapak kenarındaki punktumlar aracılığıyla gözyaşı kanalına akar. Ektropionda alt punktum göz yüzeyinden uzaklaşır ve gözyaşı kanala giremez. Paradoks olarak göz hem kurur (gözyaşı filmi düzgün yayılmaz) hem de sular (gözyaşı dışarıya taşar).

Bu durum hastaları sıklıkla gözlerini silmeye zorlar; sürekli silme kapak gevşekliğini daha da artırarak kısır döngü oluşturur.

Belirtiler

• Sürekli göz sulanması (epifora)
• Gözde kuruluk, yanma ve batma hissi
• Göz kapağının dışa dönmesi (aynada görülebilir)
• Konjunktivada kızarıklık ve kalınlaşma
• Göz çevresinde cilt tahrişi (sürekli sulanmaya bağlı)
• Yapışkan akıntı (kronik konjunktival irritasyona bağlı)
• Gözde yabancı cisim hissi
• Işığa hassasiyet

Tanı

Ektropion tanısı klinik muayene ile konur:

1. Kapak pozisyonu değerlendirmesi: Kapak kenarının yönü, punktum pozisyonu ve dışa dönme derecesi incelenir.
2. Snap-back ve distraksiyon testi: Alt kapağın tonusu ve horizontal gevşeklik derecesi ölçülür.
3. Medial kantal tendon değerlendirmesi: İç köşedeki tendon gevşekliği punktum pozisyonunu etkiler.
4. Kornea ve konjunktiva muayenesi: Yüzey hasarı varlığı fluoresein boya ile değerlendirilir.
5. Yüz siniri fonksiyonu: Orbikülaris kas gücü ve göz kapatma yeteneği test edilir (paralitik tip ayırımı).
6. Cilt değerlendirmesi: Skar, gerginlik veya kitle varlığı araştırılır (sikatrisyel ve mekanik tip ayırımı).

Tedavi Seçenekleri

Ektropionun kesin tedavisi cerrahidir. Teknik seçimi ektropionun tipine ve şiddetine göre belirlenir.

Lateral tarsal strip

İnvolüsyonel ektropionun en sık uygulanan cerrahi tekniğidir. Kapağın dış köşesinde tarsal plaka sıkılaştırılır ve lateral kantal tendona yeniden sabitlenir. Kapak tonusu artırılır ve normal pozisyona döndürülür. Lokal anestezi altında uygulanır.

Medial kantoplasti (punktal ektropion onarımı)

Ektropionun iç köşeyi (medial kantus) etkilediği durumlarda uygulanır. Medial kantal tendon sıkılaştırılarak punktumun göz yüzeyine yeniden temas etmesi sağlanır. Gözyaşı drenajının düzelmesi için kritik bir adımdır.

Cilt grefti veya flep

Sikatrisyel ektropionda skar dokusunun gevşetilmesi yeterli olmadığında cilt açığını kapatmak için greft (üst kapak cildi, retroauriküler cilt veya diğer donör bölgeler) veya lokal cilt flebi kullanılır.

Paralitik ektropionda yaklaşım

Yüz felcisine bağlı ektropionda kapak pozisyonunun düzeltilmesinin yanı sıra kornea korunması ön plandadır. Lateral tarsal strip, altın veya platin ağırlık implantı (üst kapağa) ve temporalis kas transferi gibi teknikler birlikte değerlendirilebilir.

İyileşme Süreci

Ektropion cerrahisi sonrası iyileşme genellikle sorunsuz seyreder:

İlgili Tedaviler