Gözyaşı Drenaj Sistemi Nasıl Çalışır?

Gözyaşı, göz kapağının üst dış kısmındaki gözyaşı bezinde üretilir ve göz yüzeyini ıslatıp besledikten sonra kapak kenarlarındaki küçük açıklıklardan (punktum) gözyaşı kanalıcıkları aracılığıyla gözyaşı kesesine, oradan da nazolakrimal kanal yoluyla burun boşluğuna drene olur. Bu sistemin herhangi bir noktasında tıkanıklık oluştuğunda gözyaşı gözden taşarak yanak üzerine akar.

Tıkanıklık Belirtileri

Gözyaşı kanalı tıkanıklığının en karakteristik belirtisi sürekli veya aralıklı gözyaşı akmasıdır (epifora). Belirtiler tek taraflı veya iki taraflı olabilir. Başlıca şikayetler şunlardır:

Sürekli yaşarma: Rüzgar, soğuk hava veya herhangi bir uyaran olmaksızın gözden yaş akması
Göz çevresinde nemlenme: Sürekli ıslak kalan göz çevresi ciltte tahriş ve kızarıklık
Yapışkan akıntı: Tıkanıklık bölgesinde enfeksiyon geliştiğinde muköpürülan akıntı
Gözyaşı kesesi şişliği: Burun kenarında, göz ile burun arasındaki bölgede dolgunluk veya kitle
Tekrarlayan göz enfeksiyonları: Durağan gözyaşının enfeksiyona zemin hazırlaması

Neden Tıkanır?

Erişkinlerde en sık neden yaşlanmaya bağlı nazolakrimal kanalın daralması ve tıkanmasıdır (primer edinsel nazolakrimal kanal tıkanıklığı). Kronik inflamasyon kanalın iç yüzeyinde fibrozis oluşturarak lümeni daraltır ve sonunda tamamen kapatır. Bunun dışında burun travması, sinüs cerrahisi sonrası gelişen skar, burun polipleri ve nadiren tümörler de tıkanıklığa neden olabilir. Yenidoğanlarda ise doğumda kanalın alt ucundaki zarın açılmamış olması en yaygın nedendir.

Tanı Nasıl Konulur?

Tanıda öncelikle klinik muayene yapılır. Gözyaşı kesesi bölgesine bası uygulandığında punktumdan mukus veya pürülan materyal geri geliyorsa tıkanıklık doğrulanır. Gözyaşı yollarına kanül ile serum fizyolojik yıkama yapıldığında sıvının buruna geçip geçmediği kontrol edilir. Geçmiyorsa tıkanıklık kesinleşir. Gerektiğinde dacryocystography veya dakriosintigrafi gibi görüntüleme yöntemleri tıkanıklığın yerini ve derecesini belirlemek için kullanılabilir.

Tedavi Seçenekleri

Yenidoğanlarda gözyaşı kesesi masajı ve bekleme ile olguların büyük çoğunluğu kendiliğinden açılır. Bir yaşına kadar açılmayan olgularda sondaj (probing) uygulanır. Erişkinlerde ise kesin tedavi cerrahidir. Dacryocystorinostomi (DCR) ameliyatı, tıkanan kanalı bypass ederek gözyaşı kesesinden burun boşluğuna yeni bir geçiş yolu oluşturur. Bu ameliyat dıştan (eksternal DCR) veya burun içinden endoskopik olarak yapılabilir. Literatürde yüksek başarı oranları bildirilmektedir; ancak sonuçlar hastanın bireysel durumuna göre farklılık gösterebilir.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavi edilmezse kronik dakriyosistit (gözyaşı kesesi iltihabı) gelişebilir. Akut alevlenmelerde kese bölgesinde ağrılı şişlik, kızarıklık ve ateş görülür. Nadiren enfeksiyon çevre dokulara yayılarak orbital selülit gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle kalıcı şikayetleri olan hastalarda tedavinin planlanması önerilir.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri