Kısa Yanıt
Perioküler rekonstrüksiyon, göz kapakları ve göz çevresi yapıların tümör cerrahisi, travma, yanık veya doğuştan anomaliler sonrasında cerrahi olarak onarılmasıdır. Amaç göz fonksiyonunun korunması, kapağın normal çalışması ve kabul edilebilir bir estetik sonuçtur.
Perioküler Rekonstrüksiyon Ne Zaman Gerekir?
Göz çevresi yapılarında doku kaybı veya yapısal bozulma oluştuğunda rekonstrüksiyon gerekir. En sık karşılaşılan durumlar:
Tümör eksizyonu sonrası
Göz kapağı tümörlerinin cerrahi olarak çıkarılması sonrasında oluşan doku defektinin onarılması, perioküler rekonstrüksiyonun en sık endikasyonudur. Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve sebase bez karsinomu gibi malign tümörlerin güvenli cerrahi sınırlarla çıkarılması bazen geniş doku kaybına yol açar.
Travma
Göz çevresine yönelik künt veya penetran travmalar kapak laserasyonu, kanalikül (gözyaşı kanalı) kesisi, orbita kemiği kırıkları ve yumuşak doku kaybı oluşturabilir. Bu yaralanmalar acil veya erken dönemde cerrahi onarım gerektirir.
Yanık
Termal veya kimyasal yanıklar göz kapağı cildinde skar kontraktürü oluşturarak kapak pozisyonunu bozabilir. Rekonstrüksiyon skar dokusunun gevşetilmesi ve cilt grefti ile onarımı içerir.
Doğuştan anomaliler
Kolobom (kapak doku defekti), epikantus, ankiloblefaron gibi doğuştan yapısal bozukluklar erken çocukluk döneminde veya uygun zamanda rekonstrüktif cerrahi ile düzeltilir.
Rekonstrüksiyon Teknikleri
Teknik seçimi defektin boyutuna, lokalizasyonuna, derinliğine ve etkilenen katmanlara göre belirlenir. Temel prensipler: göz koruması, kapak fonksiyonunun sağlanması ve estetik sonuç.
Primer kapatma (doğrudan dikme)
Küçük defektlerde (kapak kenarının yaklaşık %25'ine kadar) yara kenarları doğrudan karşı karşıya getirilerek dikilir. En basit ve en iyi kozmetik sonucu veren yöntemdir.
Lokal doku flebi
Defektin yakınındaki sağlıklı doku, kan damarı bağlantısı korunarak defekt üzerine kaydırılır veya döndürülür. Orta büyüklükteki defektlerde tercih edilir. Yaygın flep seçenekleri:
- Tenzel rotasyon flebi: Alt veya üst kapak defektlerinde kapak kenarı boyunca doku kaydırılır.
- Hughes tarsokonjonktival flebi: Büyük alt kapak defektlerinde üst kapağın iç yüzeyinden alınan doku ile alt kapak iç katmanı oluşturulur.
- Cutler-Beard flebi: Büyük üst kapak defektlerinde alt kapak cildinin bir köprü flep olarak üst kapağa aktarılmasıdır.
Doku grefti
Defekt bölgesine başka bir bölgeden alınan doku aktarılır. Greft vericisi bölgeden tamamen ayrılır (kendi kan damarı bağlantısı yoktur) ve alıcı bölgeden beslenir.
- Cilt grefti: Karşı kapak, kulak arkası veya üst kol iç yüzeyinden tam kalınlıkta veya kısmi kalınlıkta cilt alınır.
- Mukoz membran grefti: Dudak iç yüzeyi veya sert damaktan alınan mukoza, kapağın iç yüzey (konjonktiva) defektlerinin onarımında kullanılır.
- Kartilaj grefti: Kulak veya nazal septumdan alınan kıkırdak, tarsus (kapak iskelet yapısı) defektlerinin yerine konur.
Göz Fonksiyonunun Korunması
Perioküler rekonstrüksiyonda estetik sonuç önemlidir; ancak göz fonksiyonunun korunması her zaman önceliklidir:
- Kapak kapanması: Korneanın korunması için kapağın tam kapanabilmesi sağlanmalıdır.
- Kapak açılması: Görüş alanının kısıtlanmaması için kapak yeterince açılabilmelidir.
- Gözyaşı drenajı: Kanalikül veya gözyaşı kanalının hasarlandığı vakalarda drenaj yolunun onarımı planlanır.
- Kornea koruması: Ameliyat sırasında ve sonrasında kornea yüzeyinin korunması önceliklidir.
İyileşme Süreci
İyileşme süreci rekonstrüksiyonun kapsamına ve kullanılan tekniğe göre değişir:
İlk 1-3 gün
Belirgin şişlik ve morluk beklenir. Soğuk kompres ve başın yüksekte tutulması önerilir. Antibiyotik damla veya merhem kullanımı başlatılır.
1-2. hafta
Dikişler 7-14. gün arasında alınır. Şişlik azalmaya başlar. Aşamalı flep yöntemlerinde (Hughes, Cutler-Beard) ikinci aşama için bekleme süreci başlar.
4-6. hafta
Aşamalı fleplerde ikinci aşama cerrahisi (flep ayırma) genellikle bu dönemde yapılır. Greft ve flep dokusu oturur ve yeniden şekillenmeye başlar.
3-6. ay
Yara izleri olgunlaşır ve soluklaşır. Kapak fonksiyonu ve pozisyonu stabilleşir. Nihai estetik ve fonksiyonel sonuç değerlendirilir.
Ne Zaman Acil Doktora Başvurmalı?
- •Göz kapağında büyüyen veya ülserleşen bir kitle fark ettiyseniz (tümör şüphesi ile erken değerlendirme önemlidir)
- •Travma sonrası kapak laserasyonu, kapak kenarı düzensizliği veya gözyaşı akışı bozukluğu varsa
- •Yanık skarı nedeniyle kapak pozisyonu bozulmuş ve göz yüzeyinde tahriş varsa
- •Rekonstrüksiyon sonrası ani görme değişikliği, şiddetli ağrı veya belirgin şişlik artışı gelişirse (acil başvuru)
Perioküler rekonstrüksiyon deneyim ve uzmanlık gerektiren bir alandır. Göz çevresi doku kaybı durumunda bir oküloplastik cerrahi uzmanına başvurmanızı öneririm.
Klinisyen Notu
Perioküler rekonstrüksiyonda en önemli prensip, fonksiyon ve estetiğin birlikte planlanmasıdır. Göz kapağı, basit bir cilt örtüsü değil; iç yüzey (konjonktiva), iskelet (tarsus), kas ve cilt katmanlarından oluşan karmaşık bir yapıdır. Başarılı bir rekonstrüksiyon her katmanı ayrı ayrı ele almalıdır. Özellikle tümör eksizyonu sonrasında yeterli cerrahi sınır sağlamak ile doku kaybını minimize etmek arasındaki denge, onkolojik güvenlik açısından taviz verilemeyecek bir noktadır. Rekonstrüksiyonu eksizyonla birlikte planlayan bir oküloplastik cerrah, her iki hedefi de en iyi şekilde dengeleyebilir.
Sık Sorulan Sorular
İlgili Tedaviler
Göz Kapağı Tümörleri
Göz kapaklarında oluşan iyi ve kötü huylu kitlelerin tanı ve tedavisi
Detaylı BilgiBlefaroplasti
Göz kapaklarının estetik veya fonksiyonel amaçlı cerrahi düzeltilmesi
Detaylı BilgiPerioküler Rekonstrüksiyon Değerlendirmesi
Göz çevresi doku kaybı, tümör eksizyonu sonrası onarım veya travma sonrası değerlendirme için muayene randevusu alabilirsiniz.
Memorial Bahçelievler Hastanesi, İstanbul
Kaynaklar ve Referanslar
- American Academy of Ophthalmology (AAO). Preferred Practice Patterns — Oculoplastic Surgery.
- European Society of Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery (ESOPRS). Clinical Guidelines.
- Nerad JA. Smith and Nesi's Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery. 4th ed. Springer; 2021.
- Türk Oftalmoloji Derneği. Oküloplastik Cerrahi Kılavuzları.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi muayene, tanı veya tedavinin yerini almaz. Her hasta bireysel olarak değerlendirilmelidir. Tedavi kararları ancak yüz yüze muayene sonrasında verilebilir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu sitede yer alan bilgiler belirli bir tedavi sonucunu garanti etmez.
Tıbbi inceleme: Op. Dr. Burak Akbay — Göz Hastalıkları Uzmanı | FEBO
Yayın tarihi:
Son güncelleme: